يوسف بيگ باباپور
35
فهرست توصيفى دست نوشتهاى كشاورزى و فلاحت دوره اسلامى ( فارسى )
كتاب الفلاحين و ررزنامه ( برزنامه ) يا كتاب الزرع در 429 باب نسخه كتابخانه سيد حسن حسنى عبدالوهاب در تونس به نسخ كهن خوش است در 16 گ 21 س جزو 1 2 - الفلاحه النبطيه يا افلاح الارض و اصلاح الزرع و الشجر و الثمار و دفع الافهات عنها ترجمه ابوبكر احمد بن على بن قيس ابن وحشيه كلدانى قشى در 291 املاء ابوطالب احمد بن الحسين بن على بن محمد بن عبدالملك الزيات در 318 كه بروكلمن ( 1 / 242 و ذيل 1 / 430 ) و سزگين ( 4 / 318 ) از آن گفتگو داشته و نسخه هاى آن را برشمرده اند . در فهرست قرطاى ( 7159 تا 7166 ) نيز ياد آن هست . فواد سيد در همانجا ( 4 / 190 ) ياد كرده است از نسخه هاى : 1 - دارالكتب المصريه 490 زراعه كه عكسى است از نسخه سيد عبدالحى كتانى در مغرب 2 - آصفيه 348 فلسفه به نسخ خوش 1140 در 737 ص 41 س . در فهرست آصفيه ياد اين شماره و شماره 380 نوشته 1083 هست 3 - واتيكان 904 عربى به نسخ كهن معرب در 253 گ كه از آن دانشمندانى چند بوده كه يكى از آنها تقى الدين احمد بن على مقريزى در گذشته 845 مى باشد ( فهرست النكو ص 86 ) 4 - اياصوفيا 1036 به نسخ خوش در 71 گ 21 س جزو 2 از رازيانج تا صعتر در كتاب الفلاحه ابن العوام اشبيلى ( و جدا 342 ) چاپ شده با ترجمه اسپانيايى در 1802 از فلاحه نبطيه ابن وحشيه آمده است ( سزگين 4 / 310 - فهرست مشروح آصفيه 2 / 264 ) . ( دانش پژوه ) اين كتاب از طريق يونيوس بن اباطيوليوس فراهم آمده و مطالب آن از نوشته هاى فلورنطيوس و ذنوفنطيوس ، لاونطيوس وافريقاوس و نيز مقالات نيقاوس و كتابى بنام قنطيرليا جمع آورى شده است و حاوى چهارده مقاله مى باشد و هر مقاله خود شامل ابوابى است در باب كشاورزى و دام پرورى و آب يارى ( عبدالله انوار ) تأليف يونيوس بن اباطيوليوس بيروثى است در خصوص زراعت و امور متلعق به آن از زمين و آب و هوا و اوقات سال و تغييرات ازمنه و غيره و غيره بتفصيل مذكور در ذيل و مبتنى است بر كتب اقوال فلورنطينوس [ از علماى علم فلاحت و گياهان طبى در نيمه اول قرن سوم ميلادى و صاحب تأليفاتى به زبان يونانى در اين قبيل موضوعات ] و ديوفنطس [ اين ديوفنطس را گمان نمى كنم